Kitabın “Sunuş” bölümünü İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cezmi ERASLAN kaleme aldı. Kitabın arka kapağını ise İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi Bölümü, Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nilüfer ERDEM yazdı.
Kitabın konusu isminden de anlaşılacağı üzere Türkiye ve Yunanistan arasında gerçekleşen Lozan Anlaşması ile 1924 yılında Kozana ve bağlı köylerinden gelen soydaşlarımız ile Niğde ve bağlı köylerinden giden Ortodoksların mübadele öncesinde, göç esnasında ve göç sonrasında yaşananları anlatmaktadır.
Kitapta Aktaş, Çarıklı, Dikilitaş, Hasaköy, Konaklı, Tırhan, Sulucaova, Uluağaç, Bor Kavuklu, Ulukışla Ovacık, Ulukışla Maden gibi köylere yerleşen mübadillerin Yunanistan’da bıraktıkları mallarını gösterir “Tasfiye Talepnamesi” listeleri bulunmaktadır. Birçok insan bu listelerde dedelerinin isimlerini bulacaklardır.
Ayrıca bu kitapta 1924 yılında mübadele ile Aktaş, Çarıklı, Dikilitaş, Hasaköy, Konaklı, Tırhan, Sulucaova, Uluağaç, Bor Kavuklu, Ulukışla Ovacık köylerinden Yunanistan’a göç eden Ortodoksların 100 yıl önceki Niğde’yi ve göç sürecini anlatan mülakatlarını bulacaksınız.
İnsanlar atalarının kimler olduğu, nerede yaşadıkları ile etnik ve kültürel özellikleri konularına hep merak duymuşlardır. Konu mübadele antlaşması ile birlikte zorunlu bir göç olunca insanlar geçmişine daha duygusal ve özlemle bağlanmaktadırlar. 1924 yılında gerçekleşen bu zorunlu göç ile birlikte insanlar dedelerinin ve nenelerinin mezarlarını, evlerini, mahallelerini, komşularını ve anılarını geride bırakmışlardır. Bu durum iki nüfus için de bir vatan özlemi haline gelmiştir.
Bu çalışma ile 1924 Lozan Mübadele antlaşması neticesinde Yunanistan’dan Türkiye’ye göç eden soydaşlarımızla, Türkiye’den Yunanistan’a göç eden Ortodoksların bilgileri kayıt altına almıştır.
Bu bilgiler;
- Yerleşim yerlerinin coğrafi, kültürel, tarihi ve sosyolojik özelliklerinden,
- Mübadillerin Tasfiye Talepnamelerinden,
- Mübadillerin sözlü mülakatlarından,
- Mübadele öncesi ve sonrası yaşanan olaylardan oluşmaktadır.
Hazırlanan bu eser ile birlikte kuşaklar arasında kültürel etkileşim gerçekleşecektir. Yeni nesiller dedelerinin hangi coğrafyada yaşadıkları, hangi kültürel zenginliklere sahip oldukları ve mübadele ile birlikte hangi sosyolojik ve psikolojik etkenlerle karşı karşıya kaldıklarını öğreneceklerdir.
Mübadele süreci hem ülkemizde hem de Yunanistan’da ekonomik, sosyal, kültürel, siyasi, etnik ve psikolojik sonuçlar doğurmuştur. Maalesef yüzyıl önce yaşanan bu önemli olay son 20 ya da 30 yıla kadar gerektiği kadar araştırılmamıştır. 1990’lı yıllarla birlikte mübadele ile ilgili araştırmalar yapılsa da yeterli düzeyde olamamıştır. Ülkemizde yapılan mübadele araştırmaları esnasında birinci kuşak mübadillerden çok fazla bilgi alınamamıştır. Çünkü hemen hemen tamamı yaşamlarını yitirmiş durumdaydılar. Yapılan çalışmalar ikinci ve üçüncü kuşaklardan alınan bilgilerden oluşmaktaydı. Bu eser günümüzdeki bu eksikliği bir nebze olsun gidermek içinde kaleme alınmıştır.
Eser ile şu hususlar hedeflenmiştir:
- Türkiye’de ve Yunanistan’da yaşayan mübadiller arasında iletişime ve kültürel etkileşime katkı sağlamak.
- Sivil toplum kuruluşları marifetiyle karşılıklı iki ülkede de işbirliği protokolleri imzalanarak festival ve benzeri organizasyonların gerçekleşmesine katkı sağlamak.
- “Mübadele Turizmi” olgusunu olgunlaştırarak iki ülke arasında turistik seyahatler düzenlenmesine katkı sağlamak.
- Her iki ülkede de mübadele ile ilgili yeni araştırmaların ve çalışmaların yapılmasına ve yeni eserlerin yazılmasına ışık tutmak.
- 1924 öncesi yerleşim yerlerinin tarihi hakkında bilgi sahibi olmak.
- Kuşaklar arası kültürel etkileşim sağlayarak yeni nesillerin atalarının kültürlerini yaşatmalarını sağlamak.
- Mübadele konusu hakkında üniversiteler, enstitüler, araştırma merkezleri, basın ve sivil toplum kuruluşlarında farkındalık oluşturacak çalışmalar yapılmasına fikir oluşturmak.
- Gelecekte yapılacak olan mübadele çalımaları için başvurulacak bir arşiv niteliği taşımaktır.
