Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Mesleğinin uygulamadaki sorunları yoğun bir şekilde araştırılarak, bu çalışma kaleme alınmıştır. Sahada fiili olarak mesleği icra eden meslek mensuplarının faaliyetlerinde karşılaştıkları en önemli sorunlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu sorunlar mesleğin sağlıklı bir şekilde icra edilmesinde engel teşkil etmektedir. Bu sorunların ortadan kaldırılmasına ilişkin çözüm önerileri de bu çalışmada ele alınmıştır. Mesleğin icrasındaki sorunlara Avrupa ülkeleri ve diğer gelişmiş ülkeler nasıl çözüm bulmuş, bu çalışmada bunlar da incelenmiştir. Ayrıca yerel bazlı sorunlara yine yerel bazlı çözüm önerileri geliştirilmesi gerçeği de göz ardı edilmemelidir.
“Meslek mensuplarının mesleklerini icra ederken karşılaştıkları en önemli 3 sorun, önem sırasına göre aşağıdaki gibi tespit edilmiştir.
- Mevzuatın sık sık değişimi ile ilgili yaşanan sorunlar,
- Ücret ile ilgili yaşanan sorunlar,
- Kalifiye personel temini ile ilgili yaşanan sorunlar.
Bu sorunlar, meslek mensupları ile ilgili ayrı ayrı ele alındığında gerek mevzuatın sık sık değişimi ve gerekse ücret ile yaşanan sorunların en yüksek oranda en önemli sorun olarak nitelendirilen meslek mensupları SMMM’ler, en düşük oranda en önemli sorun olarak nitelendirilen meslek mensupları ise YMM’ler olarak belirtilmiştir.
Kalifiye personel temini konusunda ise, bu sorunun en yüksek oranda en önemli sorun olarak gördüklerini belirten meslek mensupları, YMM’lerdir. Kalifiye Personel konusunda en düşük oranda en önemli sorun olarak gören meslek mensupları ise SM’lerdir. YMM’lerin yaptıkları işlerin, diğer meslek mensupları ile karşılattırıldığında çok daha fazla bilgi istemesi, bu sorunun meslek mensuplarının yaptıkları işin niteliğine göre yaşandığını ortaya koymaktadır.
Meslek mensuplarının mesleklerini icra ederken karşılaştıkları diğer sorunlar (önem derecelerine göre) ; prim ve vergi ödemeleri ile ilgili sorunlar, staj ile ilgili sorunlar, muhasebe paket programları kullanımları ile ilgili sorunlar, Tek Düzen Muhasebe Sistemi uygulanması ile ilgili sorunlar ve kariyer ilerlemesi ile ilgili sorunlar olarak tespit edilmiştir.
Meslek mensuplarının mükellefler ile karşılaştıkları en önemli 3 sorun ise, önem sırasına göre aşağıdaki gibi tespit edilmiştir.
- Mükelleflerin zamanında ve yeterli bilgi vermemeleri,
- Mükelleflerin muhasebe mesleğine yeteri kadar önem vermemeleri,
- Mükelleflerin muhasebecilik mesleğine mensup kişilere güvenmemeleri.
Bu sorunlar, meslek mensupları ile ilgili ayrı ayrı ele alındığında mükelleflerin zamanında ve yeterli bilgi vermediğini en yüksek oranda sorun olarak gören meslek mensupları SMMM’ler, en düşük oranda bu sorunu yaşayan ise YMM’ler olarak belirtilmiştir. Mükelleflerin muhasebe mesleğine yeteri kadar önem vermediği en yüksek oranda sorun olarak gören meslek mensupları SMMM’ler, en düşük oranda bu sorunu yaşayan ise SM’lerdir. Mükelleflerin muhasebecilik mesleğine mensup kişilere güvenmedikleri en yüksek oranda sorun olarak gören meslek mensupları SM’ler iken, en düşük oranda belirtilen meslek mensupları ise YMM’ler olarak tespit edilmiştir.
Bu sorunları izleyen diğer sorunlar önem derecesine göre; mükelleflerden alınan ücret ile ilgili sorunlar, mükelleflerin kanun dışı davranışlarında bulunma önerileri ve mükellefler adına ödenen vergi, sigorta gibi çeşitli ödemelerin zamanında yapılmamasıdır.
Meslek mensuplarının meslek odalarından en önemli 3 beklentileri aşağıdaki gibi tespit edilmiştir.
- Hukuki düzenlemelerdeki değişikliklerde meslek mensuplarını haberdar etmeleri,
- Mükelleflerde tahsil edilen ücretin tüm meslek mensupları arasında standart bir şekilde uygulanması, denetlenmesi ve tahsil konusunda yaptırım gücü yüksek düzenlemeler getirmeleri,
- Muhasebe mesleği ile ilgili ihtiyaç duyulan konularda, meslek odalarının üyelerine danışmanlık hizmeti sunması.
Bu sorunları izleyen diğer sorunlar (önem derecesine göre); meslek odalarının hizmet içi eğitim vermeleri, BAĞ-KUR, Sosyal Sigortalar ve benzeri kurumlar ile meslek mensupları arasında yaşanan sorunların çözümünde meslek odalarının aktif görev almaları, mükellef ile meslek mensupları arasında yaşanan sorunlara da meslek odaları yardımcı olmalıdır.”
Çalışmamızda tespit ettiğimiz sorunlar ve çözüm önerileri aşağıdaki gibidir.
a) Sürekli mevzuatların değişmesi ve yeni mevzuat kargaşası,
b) Kalifiye personel temini sorunu,
c) Ücret sorunu,
a. Meslek Mensuplarının Asgari Ücret Tarifesine Uymaması,
b. Ücretin tahsilinde sorunlar,
c. Ücretin mükelleften tahsilinden dolayı meslekte bağımsızlık sorunu,
d. Düşük ücret teklif ederek başka meslek mensubundan mükellef alma sorunu.
d) Meslek mensubu olmayanların ruhsat kiralayarak faaliyette bulunması,
e) E-tebligat - KEP ve E-İmza - Mali mühür kargaşası,
a. E-Tebligat-KEP kargaşası,
b. E-imza-mali mühür kargaşası,
f) E- Beyan ve E- Bildirge sistemlerinin altyapı ve çalışma sorunları,
g) E-Fatura uygulamasını mükelleflerin meslek mensuplarına yaptırması sorunu,
a. E-Fatura uygulaması,
b. E-Arşiv Fatura uygulaması,
h) E- Deftere geçiş sürecindeki karmaşıklık ve E-Defter uygulamalarında sistem alt yapı sorunu,
i) Paket program kullanımındaki sorunlar,
j) Mükelleflerin vergi ve prim ödemelerini meslek mensuplarına yaptırma sorunu,
k) Mükelleflerin meslek mensuplarından yetki ve sorumlulukları dışında iş talebinde bulunma sorunu,
l) Dijital okur yazarlık konusunda eğitimsizlik sorunu,
m) Serbest meslek makbuzundaki % 20 KDV oranının ve % 20 stopaj oranının yüksek olması sorunu,
n) Meslek mensuplarındaki mükellef dağılımında haksızlık ve kota bulunmama sorunu,
o) Yeni meslek mensuplarının mükellef bulamama sorunu,
p) Mükellef sayısına göre SMMM ofisi açılması gerektiği,
q) Meslek mensupları için emeklilik yaş sınırı belirlenmesi,
r) Meslek mensuplarının bağımsızlık sorunu,
s) SMMM ücretlerinin yeniden değerleme oranında artış olması gerektiği,
t) Yapay zekanın SMMM ve YMM mesleğini bitirebileceği riski,
u) Beyanname için gerekli bilgi ve belgeleri mükelleflerin zamanında vermemesi,
v) Mesleğin saygınlığına zarar veren meslek mensubu davranışları,
w) Kamu kurumlarıyla yaşanan sorunlar,
x) Matrah artırımı ve af sorunu,
y) Mali tatilin uygulanmasındaki sorunlar,
z) Bayan meslek mensuplarının mesleğin icrasında karşılaştığı sorunlar,
aa) Cezalar ve mesleki sorumluluk sigortası,
bb) Karşıt inceleme sorunu,
cc) Meslek mensuplarının kamu imkânlarından faydalanamaması sorunu
Vergi beyannamelerinin hazırlanması ve vergilerin tahakkuk ettirilmesinde büyük sorumluluk, şiddetli risk unsurlarını bünyesinde taşıyan muhasebe mesleğinin sosyal ve ekonomik refaha ulaşmış kaygı ve stresten uzak bir meslek haline gelmesini umuyoruz.
